Ensemble

De tentoonstelling De Welvaartsstaat bevat ook visueel en tekstueel materiaal uit de vier culturele archieven van Vlaanderen: Amsab en het Liberaal Archief in Gent, KADOC in Leuven en ADVN in Antwerpen.

Deze vier zogenaamde culturele archieven in Vlaanderen werden opgezet door en voor verschillende politieke bewegingen, de zogenaamde ‘pijlers’ van de geïndustrialiseerde Belgische samenleving in de late negentiende en vroege twintigste eeuw: de katholieken (christendemocraten), de liberalen en de socialisten, en de Vlaamse Nationale Beweging die iets later werd toegevoegd. Deze archieven werden geïnitieerd in de late jaren 1970 en vroege jaren 1980, in een tijd toen het cultuurbeleid vanuit de centrale overheid werd overgedragen aan de taalgemeenschappen. Daarvoor, vanaf de late jaren 1960 tot in de late jaren 1970, hadden de Belgische politieke partijen en vakbonden zich langs de taalgrens opgesplitst, zodat er geen grote sociaalpolitieke organisaties meer waren die Vlaams- en Franstaligen verenigden.

KADOC–Documentatie- en Onderzoekscentrum voor Religie, Cultuur en Samenleving is een instelling van de Katholieke Universiteit Leuven. Het werd opgericht als het Katholiek Documentatiecentrum in 1976. Amsab–Instituut voor Sociale Geschiedenis in Gent werd opgericht in 1980 als het Archief en Museum voor de Socialistische Arbeidersbeweging, maar vindt zijn oorsprong in het Nationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis dat in Brussel was gevestigd van 1937 tot 1940. In de afgelopen jaren heeft Amsab zijn politieke reikwijdte verbreed en omvat nu, onder andere, de archieven van de groene en LGBT-bewegingen. Het Liberaal Archief werd opgericht in Gent in 1982. Het ADVN–Archief en Onderzoekscentrum voor het Vlaams-nationalisme in Antwerpen is het nieuwste en kleinste van deze archieven en werd opgericht in 1984.

We namen contact op met de vier archieven, en na verkennende bezoeken hebben ze een gezamenlijke werkgroep opgericht, bestaande uit Chris De Beule (onderzoeker bij het Liberaal Archief), Koen De Scheemaecker (directeur van het ADVN), Hendrik Ollivier (hoofd van de collectie van Amsab), Paule Verbruggen (hoofd bemiddeling van Amsab) en Luc Vints (hoofd bemiddeling en communicatie van KADOC). Deze collega’s presenteerden ons vervolgens een gezamenlijke selectie van visueel en audiovisueel materiaal (politieke affiches, foto's, informatieve films) van de vier archieven. We zijn erg blij met deze manier van werken, omdat deze tentoonstelling vooral dialogisch wil zijn in plaats van dialectisch. Het wil de overtuigden niet overtuigen, en ook niet prediken voor de reeds bekeerden.